บทสวดมนต์ไหว้พระ ประจำวัน ตอนเช้าและก่อนนอน พร้อมคำแปล

บทสวดมนต์ไหว้พระประจำวัน ภาษาบาลีพร้อมคำแปล สวดได้ทั้งตอนเช้า ก่อนนอน และวันพระ ตั้งแต่บทกราบพระ อะระหัง ไตรสรณคมน์ ศีล 5 จนถึงบทอิติปิโส

บทสวดมนต์ไหว้พระ คือชุดบทสวดภาษาบาลีสั้น ๆ ที่ระลึกถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ ชาวพุทธในสายเถรวาทสวดทุกวันต่อหน้าพระพุทธรูป หรือในที่สงบที่ใดก็ได้ ชุดที่อยู่ด้านล่างเป็นบทพื้นฐานที่สุด เริ่มด้วยบทกราบพระ อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ ภะคะวา ต่อด้วยบทนมัสการ นะโม ตัสสะ ไตรสรณคมน์ ศีล 5 และบทอิติปิโสที่สรรเสริญคุณของพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ทุกบทเขียนภาษาบาลีด้วยอักษรไทยพร้อมคำแปล สวดจบทั้งชุดในราวสิบนาที หน้านี้อธิบายว่าแต่ละบทคืออะไร สวดเพื่ออะไร และวิธีสวดบทสวดมนต์ไหว้พระตอนเช้า ก่อนนอน และในวันพระ

บทสวดมนต์ไหว้พระมีอะไรบ้าง

1. บทกราบพระรัตนตรัย อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ ภะคะวา กราบพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ท่อนละหนึ่งครั้ง เป็นการเปิดการสวดมนต์ด้วยความเคารพ
2. บทนมัสการ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ สวดสามจบ เป็นการนอบน้อมพระพุทธเจ้า ใช้ขึ้นต้นการสวดและพิธีแทบทุกอย่าง
3. ไตรสรณคมน์ พุทธัง สะระณัง คัจฉามิ ประกาศถือพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์เป็นที่พึ่ง กล่าวซ้ำสามรอบ
4. ศีล 5 ทบทวนข้อฝึกห้าข้อ คือไม่ฆ่า ไม่ลัก ไม่ประพฤติผิดในกาม ไม่พูดเท็จ และไม่ดื่มน้ำเมา
5. บทสรรเสริญพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ ที่รู้จักกันในชื่อบทสวดอิติปิโส ระลึกถึงคุณของพระรัตนตรัยทีละข้อ

บทสรรเสริญคุณทั้งสามมาจากพระไตรปิฎก เช่น มหานามสูตร (อังคุตตรนิกาย 6.10) ไตรสรณคมน์และศีลมาจากขุททกปาฐะ ส่วนบทกราบพระ อะระหัง เป็นบทสวดดั้งเดิมที่ใช้ถ้อยคำจากบทสรรเสริญคุณ ไม่ปรากฏผู้แต่ง ทั้งชุดจึงเป็นบทสวดมนต์ไหว้พระพร้อมคำแปลที่ใช้ได้ทุกวัน ไม่ว่าจะสวดคนเดียวหรือกับครอบครัว

สวดมนต์เพื่ออะไร

การสวดมนต์ในพระพุทธศาสนาไม่ใช่การขอพรจากใคร แต่เป็นการระลึกถึง (อนุสสติ) คุณของพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ จนใจตั้งอยู่กับสิ่งดีงาม พระพุทธเจ้าตรัสกับเจ้าศากยะชื่อมหานามะถึงผลของการระลึกเช่นนี้ว่า

ยัสมิง มะหานามะ สะมะเย อะริยะสาวะโก ตะถาคะตัง อะนุสสะระติ
เนวัสสะ ตัสมิง สะมะเย ราคะปะริยุฏฐิตัง จิตตัง โหติ
นะ โทสะปะริยุฏฐิตัง จิตตัง โหติ
นะ โมหะปะริยุฏฐิตัง จิตตัง โหติ
อุชุคะตะเมวัสสะ ตัสมิง สะมะเย จิตตัง โหติ ตะถาคะตัง อารัพภะ

มหานามะ ในเวลาที่อริยสาวกระลึกถึงพระตถาคต ในเวลานั้น จิตของเขาไม่ถูกราคะครอบงำ ไม่ถูกโทสะครอบงำ ไม่ถูกโมหะครอบงำ ในเวลานั้น จิตของเขาตั้งตรง โดยมีพระตถาคตเป็นที่ยึดเหนี่ยว

AN 6.10

พระสูตรเดียวกันกล่าวต่อว่า จิตที่ตรงเช่นนี้ย่อมเกิดความปราโมทย์ เมื่อปราโมทย์ก็เกิดปีติ กายสงบ มีความสุข และจิตตั้งมั่นเป็นสมาธิ นี่คือเหตุที่การสวดมนต์เป็นการเตรียมใจที่ดีก่อนนั่งสมาธิ การสวดยังเป็นวิธีที่คำสอนสืบทอดมา ก่อนจะจารึกเป็นตัวอักษร พระไตรปิฎกรักษาไว้ด้วยการสวดท่องจำมาหลายร้อยปี เมื่อเราสวดก็ได้ร่วมรักษาประเพณีนั้นด้วย บทสวดมนต์ไหว้พระไม่ได้สัญญาว่าจะมีโชคหรือร่ำรวย ผลที่พระสูตรพูดถึงคือใจที่สงบและตรงขึ้น

บทสวดมนต์ไหว้พระตอนเช้าและก่อนนอน

จะสวดตอนไหนก็ได้ แต่ที่นิยมคือตอนเช้าหลังตื่นนอนและตอนค่ำก่อนนอน ตอนเช้า การสวดช่วยตั้งใจสำหรับวันใหม่ การทบทวนศีลทุกเช้าเป็นการเตือนตัวเองก่อนออกไปพบผู้คน ตอนค่ำ การสวดช่วยวางเรื่องราวของวันลง แล้วต่อด้วยการแผ่เมตตาให้ตัวเองและผู้อื่นก่อนนอน บทสวดมนต์ไหว้พระประจำวันใช้ลำดับเดียวกันได้ทั้งสองเวลา ดังนี้

1. กราบพระสามครั้ง แล้วสวดบทกราบพระ อะระหัง
2. สวดบทนมัสการ นะโม ตัสสะ สามจบ
3. สวดไตรสรณคมน์ และศีลห้าข้อ
4. สวดบทสรรเสริญพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ
5. นั่งสงบ หรือนั่งสมาธิสั้น ๆ ห้าถึงสิบนาที
6. แผ่เมตตา และถ้าต้องการ อุทิศส่วนกุศลด้วยบทกรวดน้ำ
7. กราบพระสามครั้งก่อนลุก

ถ้ามีเวลาน้อย เช่น เช้าที่ต้องรีบออกจากบ้าน สวดเพียงนะโม ตัสสะ สามจบ ไตรสรณคมน์ และศีลห้าข้อก็ได้ สวดสั้น ๆ ทุกวันดีกว่าสวดยาวนาน ๆ ครั้ง

วิธีสวดมนต์ที่บ้าน

ไม่จำเป็นต้องมีห้องพระหรือโต๊ะหมู่บูชา มุมสงบในบ้านที่มีพระพุทธรูปหรือภาพพระพุทธเจ้าก็พอ หรือไม่มีเลยก็สวดได้ บางคนจุดเทียน ธูป และวางดอกไม้ เป็นเครื่องบูชาพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ทั้งหมดนี้เป็นทางเลือก ไม่ใช่ข้อบังคับ

นั่งคุกเข่าหรือนั่งพับเพียบ ประนมมือไว้ที่อก กราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ คือให้หน้าผาก มือทั้งสอง และเข่าทั้งสองแตะพื้น สวดด้วยเสียงชัดพอได้ยิน ไม่ต้องดัง และไม่ต้องเร็ว ภาษาบาลีด้านล่างเขียนเป็นคำอ่านไว้แล้ว อ่านตามที่เขียนได้เลย เสียง ง ท้ายคำ เช่น พุทธัง มาจากเสียงขึ้นจมูกในภาษาบาลี ส่วนพยัญชนะซ้อน เช่น สัมมา ให้ออกเสียงให้ได้ยินทั้งสองตัว ถ้าสวดกับครอบครัว ให้คนหนึ่งเป็นผู้นำขึ้นต้นแต่ละบท แล้วทุกคนสวดตามพร้อมกัน

บทสวดมนต์ไหว้พระวันพระ และวันพระใหญ่

วันพระ หรือวันอุโบสถ คือวันขึ้น 8 ค่ำ ขึ้น 15 ค่ำ แรม 8 ค่ำ และแรม 15 ค่ำ (หรือแรม 14 ค่ำในเดือนขาด) ตามปฏิทินจันทรคติ เดือนหนึ่งจึงมีวันพระราวสี่วัน วันพระที่ตรงกับวัน 15 ค่ำหรือ 14 ค่ำ มักเรียกว่าวันพระใหญ่ ส่วนวัน 8 ค่ำเรียกว่าวันพระเล็ก ในวันเช่นนี้ หลายคนไปวัด ใส่บาตร รับศีล ฟังธรรม และสวดมนต์นานกว่าวันปกติ

ถ้าสวดที่บ้านในวันพระ ใช้บทสวดชุดเดียวกับทุกวันเป็นหลัก แล้วเพิ่มได้ตามเวลา เช่น รับศีล 8 ตั้งแต่เช้าจนถึงรุ่งเช้าวันใหม่ สวดบทพระปริตร หรือนั่งสมาธินานขึ้น บทสวดมนต์ไหว้พระวันพระจึงไม่ใช่บทพิเศษอีกชุดหนึ่ง แต่เป็นบทประจำวันที่สวดด้วยความตั้งใจมากขึ้น ในวันที่ตั้งใจรักษาศีลและภาวนา ส่วนในวันสำคัญอย่างวันวิสาขบูชา บทอิติปิโสในชุดนี้ก็เป็นบทที่สวดระหว่างเวียนเทียนรอบพระอุโบสถหรือเจดีย์ด้วย

สวดให้เข้าใจความหมาย

ทุกบทในชุดนี้มีคำแปลกำกับไว้ เพราะการสวดมีคุณค่าที่สุดเมื่อรู้ว่ากำลังพูดอะไร ลองอ่านคำแปลของบทหนึ่งก่อนสวด แล้วขณะสวดให้นึกถึงความหมายนั้น เช่น บรรทัดแรก อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ ภะคะวา แปลว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง และ พุทธัง ภะคะวันตัง อะภิวาเทมิ แปลว่า ข้าพเจ้ากราบพระพุทธเจ้าผู้มีพระภาค ถ้ายังจำบทสวดไม่ได้ ให้อ่านจากหน้านี้ไปก่อน แล้วค่อย ๆ จำทีละบท สัปดาห์ละบทก็พอ ไม่นานก็สวดได้ทั้งชุดโดยไม่ต้องเปิดดู

สวดบทอื่นต่อจากบทสวดมนต์ไหว้พระ

เมื่อสวดชุดประจำวันได้คล่องแล้ว จะสวดบทอื่นต่อก็ได้ตามความสนใจ บทที่นิยมคือคาถาชินบัญชร บทสวดพาหุง กรณียเมตตสูตร และบทพระปริตรอื่น ๆ ซึ่งมีคำแปลอยู่ในเว็บไซต์นี้เช่นกัน ไม่ว่าจะสวดบทใด ขอให้สวดด้วยความเข้าใจ และจำไว้ว่าบทสวดเป็นเครื่องเตือนใจให้ทำดี ไม่ใช่สิ่งที่ทำแทนการทำดี

บทสวด

แปลด้วยเครื่องจากต้นฉบับ: สรณัตตยะ (KP 1) · ทสสิกขาปทะ (KP 2) · มหานามสูตร (AN 6.10) · บทกราบพระรัตนตรัย เป็นบทสวดดั้งเดิม ไม่ปรากฏผู้แต่ง