Vipassana Info EN

หน้าแรก · บทสวดมนต์

คำสมาทานกรรมฐาน ก่อนนั่งสมาธิ พร้อมคำแปล

คำสมาทานกรรมฐานภาษาบาลีที่กล่าวก่อนนั่งสมาธิหรือก่อนเข้าปฏิบัติธรรม ตั้งแต่ถวายตัวต่อพระพุทธเจ้าจนถึงขอกรรมฐาน พร้อมคำแปล

คำสมาทานกรรมฐาน คือถ้อยคำภาษาบาลีที่ผู้ปฏิบัติกล่าวก่อนเริ่มนั่งสมาธิหรือก่อนเข้าปฏิบัติธรรม เพื่อตั้งใจให้มั่นว่าจะฝึกอย่างจริงจัง ตามแบบดั้งเดิม ผู้ปฏิบัติจะถวายตัวต่อพระพุทธเจ้า ถวายตัวต่อครูผู้สอน แล้วขอกรรมฐาน คือหัวข้อหรืออารมณ์สำหรับฝึกจิต จากนั้นแผ่เมตตาและระลึกถึงความตาย

คำสมาทานกรรมฐานมีไว้เพื่ออะไร

ถ้อยคำเหล่านี้ไม่ใช่คาถาและไม่มีฤทธิ์ในตัวเอง ประโยชน์อยู่ที่ความหมาย การถวายตัวหมายถึงการวางความถือตัวลง และยอมฝึกตามคำแนะนำ แม้จะเจอความปวดหรือความเบื่อ คัมภีร์วิสุทธิมรรคกล่าวถึงการมอบตนต่อพระพุทธเจ้าหรือต่ออาจารย์ก่อนรับกรรมฐานไว้ด้วย การขอกรรมฐานเพื่อทำพระนิพพานให้แจ้ง เป็นการบอกตัวเองว่าการนั่งครั้งนี้มีเป้าหมายอะไร ตรงกับที่สติปัฏฐานสูตรกล่าวว่า สติปัฏฐานสี่เป็นทางเพื่อทำพระนิพพานให้แจ้ง ส่วนเมตตาช่วยให้ใจอ่อนโยน และการระลึกถึงความตายช่วยไม่ให้ผัดวันประกันพรุ่ง

ถาดเทียน ธูป และดอกไม้ ที่ใช้ถวายเมื่อขอกรรมฐาน
ถาดเทียน ธูป และดอกไม้ ที่ใช้ถวายเมื่อขอกรรมฐาน

กล่าวคำสมาทานกรรมฐานที่บ้านคนเดียวได้ไหม

ได้ ตามแบบดั้งเดิม ผู้ปฏิบัติกล่าวต่อหน้าครูผู้สอน แต่ถ้าฝึกอยู่ที่บ้าน ก็กล่าวต่อหน้าพระพุทธรูปหรือในที่สงบได้ โดยนึกถึงพระพุทธเจ้าเป็นครู บทถวายตัวต่ออาจารย์จะข้ามไปก็ได้ หรือนึกถึงครูที่เคยสอนเรา ส่วนประโยคขอกรรมฐาน เมื่อกล่าวคนเดียว ให้ถือว่าเป็นการตั้งใจรับหัวข้อที่ตนเลือกไว้แล้ว เช่น การกำหนดยุบหนอ พองหนอหรือลมหายใจ ไม่จำเป็นต้องจำบาลีได้ทั้งหมด จะกล่าวคำแปลภาษาไทยก็ได้ สิ่งสำคัญคือเข้าใจและตั้งใจตามคำที่กล่าว

ลำดับคำสมาทานกรรมฐานก่อนนั่งสมาธิ

  1. นมัสการพระพุทธเจ้าสามจบ
  2. ถวายตัวต่อพระพุทธเจ้า
  3. ถวายตัวต่ออาจารย์
  4. ขอกรรมฐาน
  5. แผ่เมตตาให้ตนเองและสัตว์ทั้งปวง
  6. ระลึกถึงความตาย
  7. บูชาพระรัตนตรัยด้วยการปฏิบัติ

บางแห่งกล่าวไตรสรณคมน์และรับศีลก่อน (ดูศีล 8) บางแห่งเรียงบทเมตตาและบทระลึกถึงความตายต่างจากนี้ หรือเพิ่มบทอื่นเข้ามา ไม่มีลำดับใดเป็นแบบเดียวที่ถูก ถ้อยคำในหน้านี้เป็นแบบที่พบบ่อย ถ้ามีครูผู้สอน ให้ทำตามที่ครูแนะนำ

หลังกล่าวคำขอกรรมฐานแล้วทำอะไรต่อ

เมื่อกล่าวจบ ให้นั่งนิ่งสักครู่ แล้วเริ่มเดินจงกรมหรือนั่งตามที่ตั้งใจไว้ วิธีปฏิบัติทีละขั้นอยู่ในหน้านั่งกรรมฐานที่บ้าน เมื่อจบการปฏิบัติ อาจแผ่เมตตาอีกครั้งด้วยบทแผ่เมตตา

บทสวด

นมัสการพระพุทธเจ้า

นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ

สวด 3 จบ

คำแปล

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง

ถวายตัวต่อพระพุทธเจ้า

อิมาหัง ภะคะวา อัตตะภาวัง ตุมหากัง ปะริจจะชามิ

คำแปล

ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพเจ้าขอมอบอัตภาพนี้ คือตัวข้าพเจ้าทั้งกายและใจ แด่พระองค์ ความหมายคือ ขอมอบตนเป็นผู้ฝึกตามทางที่พระองค์ทรงสอน และจะไม่ถอยเพราะความกลัวหรือความลำบากระหว่างปฏิบัติ

ถวายตัวต่ออาจารย์

อิมาหัง อาจะริยะ อัตตะภาวัง ตุมหากัง ปะริจจะชามิ

คำแปล

ข้าแต่ท่านอาจารย์ ข้าพเจ้าขอมอบอัตภาพนี้แก่ท่าน ความหมายคือ ยินดีรับคำแนะนำและคำตักเตือนจากครูผู้สอนกรรมฐาน ไม่ดื้อทำตามใจตนเอง

คำขอกรรมฐาน

นิพพานัสสะ เม ภันเต สัจฉิกะระณัตถายะ กัมมัฏฐานัง เทหิ

คำแปล

ท่านผู้เจริญ ขอท่านโปรดให้กรรมฐานแก่ข้าพเจ้า เพื่อการทำพระนิพพานให้แจ้ง บรรทัดนี้คือหัวใจของคำสมาทานกรรมฐาน เพราะบอกทั้งสิ่งที่ขอและเหตุที่ขอ

แผ่เมตตา

อะหัง สุขิโต โหมิ นิททุกโข โหมิ
อะเวโร โหมิ อัพยาปัชโฌ โหมิ อะนีโฆ โหมิ
สุขี อัตตานัง ปะริหะรามิ
สัพเพ สัตตา อะเวรา โหนตุ อัพยาปัชฌา โหนตุ
อะนีฆา โหนตุ สุขี อัตตานัง ปะริหะรันตุ

คำแปล

ขอข้าพเจ้ามีความสุข พ้นจากความทุกข์ ไม่มีเวรกับผู้ใด ไม่มีใจขุ่นเคือง ไม่มีความทุกข์ร้อน และดูแลตนเองให้อยู่อย่างสบาย ขอสัตว์ทั้งปวงไม่มีเวร ไม่มีใจขุ่นเคือง ไม่มีความทุกข์ร้อน และดูแลตนเองให้อยู่อย่างสบายเช่นกัน เมตตาก่อนนั่งช่วยไม่ให้ใจแข็งกร้าวกับตัวเองเมื่อการฝึกยังไม่เป็นอย่างที่หวัง

ระลึกถึงความตาย

อะธุวัง เม ชีวิตัง
ธุวัง เม มะระณัง
อะวัสสัง มะยา มะริตัพพัง
มะระณะปะริโยสานัง เม ชีวิตัง
ชีวิตัง เม อะนิยะตัง
มะระณัง เม นิยะตัง

คำแปล

ชีวิตของข้าพเจ้าไม่ยั่งยืน แต่ความตายเป็นของแน่นอน วันหนึ่งข้าพเจ้าต้องตายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ชีวิตนี้จบลงที่ความตาย ชีวิตจะยาวแค่ไหนไม่แน่นอน แต่ความตายนั้นแน่นอน บทนี้ไม่ได้มีไว้ให้กลัวหรือหดหู่ แต่เตือนว่าเวลาฝึกมีจำกัด จึงควรใช้การนั่งครั้งนี้ให้เต็มที่

บูชาด้วยการปฏิบัติ

อิมายะ ธัมมานุธัมมะปะฏิปัตติยา พุทธัง ปูเชมิ
อิมายะ ธัมมานุธัมมะปะฏิปัตติยา ธัมมัง ปูเชมิ
อิมายะ ธัมมานุธัมมะปะฏิปัตติยา สังฆัง ปูเชมิ

คำแปล

ด้วยการปฏิบัติธรรมที่สมควรแก่ธรรมนี้ ข้าพเจ้าขอบูชาพระพุทธเจ้า ขอบูชาพระธรรม และขอบูชาพระสงฆ์ ในมหาปรินิพพานสูตร พระพุทธเจ้าตรัสว่า ผู้ที่ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ชื่อว่าบูชาพระตถาคตด้วยการบูชาอย่างสูงสุด บทนี้นำความข้อนั้นมาเป็นคำตั้งใจ

แปลด้วยเครื่องจากต้นฉบับ: คำขอกรรมฐานแบบดั้งเดิม ไม่ปรากฏผู้แต่ง · คัมภีร์วิสุทธิมรรค ของพระพุทธโฆสาจารย์ · มหาสติปัฏฐานสูตร (MN 10) · มหาปรินิพพานสูตร (DN 16)