ทาน ศีล ภาวนา ทางทำบุญที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ และรายการสิบข้อจากอรรถกถา
บุญกิริยาวัตถุ คือที่ตั้งหรือทางของการทำบุญ ในปุญญกิริยวัตถุสูตร (Iti 60) พระพุทธเจ้าตรัสไว้สามประการ คือ ทาน การให้ ศีล การรักษาความประพฤติ และภาวนา การอบรมจิต บุญในที่นี้คือความดีที่ให้ผลเป็นความสุข ดังคาถาในพระสูตร ส่วนบุญกิริยาวัตถุ 10 ที่หลายคนค้นหา ไม่มีอยู่ในพระสูตรนี้ แต่เป็นรายการที่ขยายความไว้ในอรรถกถาซึ่งแต่งขึ้นภายหลัง
ตีณิมานิ ภิกขะเว ปุญญะกิริยะวัตถูนิ
กะตะมานิ ตีณิ
ทานะมะยัง ปุญญะกิริยะวัตถุ สีละมะยัง ปุญญะกิริยะวัตถุ ภาวะนามะยัง ปุญญะกิริยะวัตถุภิกษุทั้งหลาย ที่ตั้งแห่งการทำบุญมีสามประการนี้ สามประการคืออะไร คือ ที่ตั้งแห่งการทำบุญที่สำเร็จด้วยการให้ ที่สำเร็จด้วยศีล และที่สำเร็จด้วยภาวนา
Iti 60
บุญกิริยาวัตถุ 3 ในพระสูตร
- ทานมัย บุญที่เกิดจากการให้ แบ่งปันสิ่งของ อาหาร เวลา หรือความรู้ ด้วยใจที่ไม่ตระหนี่
- ศีลมัย บุญที่เกิดจากการรักษาศีล ไม่เบียดเบียนผู้อื่นด้วยกายและวาจา คาถาในพระสูตรเรียกว่าการประพฤติสม่ำเสมอ
- ภาวนามัย บุญที่เกิดจากการอบรมจิต คาถาในพระสูตรยกการเจริญจิตที่มีเมตตาเป็นตัวอย่าง
ปุญญะเมวะ โส สิกเขยยะ
อายะตัคคัง สุขุทระยัง
ทานัญจะ สะมะจะริยัญจะ
เมตตะจิตตัญจะ ภาวะเย
เอเต ธัมเม ภาวะยิตวา
ตะโย สุขะสะมุททะเย
อัพยาพัชฌัง สุขัง โลกัง
ปัณฑิโต อุปะปัชชะติพึงฝึกทำแต่บุญ ซึ่งให้ผลเป็นความสุขที่ยืนยาวไปข้างหน้า พึงเจริญการให้ การประพฤติสม่ำเสมอ และจิตที่มีเมตตา บัณฑิตเจริญธรรมสามประการอันเป็นแหล่งเกิดความสุขนี้แล้ว ย่อมเข้าถึงโลกที่เป็นสุข ไม่มีการเบียดเบียน
Iti 60
รายการ 10 ประการจากอรรถกถา
อรรถกถา ซึ่งเป็นคำอธิบายพระไตรปิฎกที่แต่งขึ้นภายหลัง ได้ขยายสามข้อนี้เป็นสิบข้อ โดยเพิ่มอีกเจ็ดข้อ ดังนี้
- อปจายนมัย การอ่อนน้อม แสดงความเคารพผู้ควรเคารพ
- เวยยาวัจจมัย การช่วยเหลือรับใช้ในกิจที่ดี
- ปัตติทานมัย การแบ่งส่วนบุญให้ผู้อื่น
- ปัตตานุโมทนามัย การยินดีในความดีของผู้อื่น
- ธัมมัสสวนมัย การฟังธรรม
- ธัมมเทสนามัย การแสดงธรรม แบ่งปันความรู้ที่ถูกต้อง
- ทิฏฐุชุกรรม การทำความเห็นให้ตรง
ทุกข้อในรายการสิบนี้เป็นการขยายความของการให้ ศีล และภาวนา จึงควรถือสามข้อในพระสูตรเป็นหลัก
ทำบุญในชีวิตประจำวัน
- ให้: แบ่งปันสิ่งเล็ก ๆ ทุกวัน เช่น อาหาร เวลา หรือความช่วยเหลือ ไม่จำเป็นต้องเป็นเงินหรือของมีค่า
- ศีล: รักษาศีล 5 ให้ครบในวันนี้ นี่คือบุญที่ทำได้โดยไม่ต้องเสียอะไรเลย
- ภาวนา: ก่อนนอน นั่งสงบสักห้านาที แผ่เมตตาให้ตัวเอง คนในบ้าน และคนที่เรารู้สึกขัดใจ
เรียบเรียงจาก: ปุญญกิริยวัตถุสูตร (Iti 60) · รายการบุญกิริยาวัตถุ 10 จากอรรถกถา (คัมภีร์อธิบายชั้นหลัง)
อ่านต่อ
ศีล 5 มีอะไรบ้าง คำอาราธนาศีล 5 ภาษาบาลีพร้อมคำแปล
ศีล 5 คือข้อฝึกห้าข้อของชาวพุทธ ไม่ฆ่า ไม่ลัก ไม่ประพฤติผิดในกาม ไม่พูดเท็จ ไม่ดื่มน้ำเมา พร้อมคำอาราธนาศีล คำสมาทาน และภาษาบาลีแปลทีละข้อ
พรหมวิหาร 4 คืออะไร มีอะไรบ้าง: เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา
พรหมวิหาร 4 คือเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ความหมายตามนวโกวาท ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน แนวทางปฏิบัติ และประโยชน์ตามพระสูตร
กรรมในพระพุทธศาสนา: กรรมคืออะไร และทำงานอย่างไร
กรรมในพระพุทธศาสนาคือการกระทำที่มีเจตนาและผลของการกระทำนั้น สิ่งที่พระพุทธเจ้าทรงสอนเรื่องกรรม ทำไมกรรมไม่ใช่โชคชะตา และกรรมมีผลต่อการเกิดใหม่อย่างไร